قرص لوونورژسترول یک داروی هورمونی است که با مصرف این قرص میتوان از بروز برخی عوارض ناشی از مصرف قرصهای ضد بارداری پیشگیری کرد. در این مقاله به طور مفصل به بررسی کاربردهای این قرص در حوزههای مختلف پزشکی خواهیم پرداخت.
تاریخچه و تولید قرص لوونورژسترول
قرص لوونورژسترول اولین بار در دهه 1960 توسط شرکت فارماسیوتیکال آمریکایی ژانسن کشف شد. این دارو به عنوان یک داروی ضد بارداری خوراکی در نظر گرفته شد و به سرعت مورد توجه متخصصان پزشکی و زنان قرار گرفت.
پس از کشف لوونورژسترول، شرکت های دارویی به بهبود فرمولاسیون و افزایش کارایی این دارو پرداختند. طی سال های بعد، دوزهای مختلف و ترکیبات متفاوتی از این دارو توسعه یافت تا بتوان نیازهای مختلف بیماران را برطرف کند.
امروزه، قرص لوونورژسترول یکی از داروهای رایج و پرمصرف در زمینه پیشگیری از بارداری است این دارو توسط شرکت های بزرگ دارویی در سطح جهانی تولید و عرضه می شود. فرمول های متنوع و قابل دسترس آن باعث شده است که این دارو در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
مکانیسم عمل و ویژگی های دارویی قرص لوونورژسترول
. این ماده فعال با جلوگیری از تخمک گذاری و بهبود ضخامت آندومتر رحم، مانع از لانه گزینی تخمک بارور شده در رحم میشود. همچنین لوونورژسترول با تغییر در ترکیب مخاط سرویکس و مایع منی مردان، امکان نفوذ اسپرم به داخل رحم را کاهش میدهد.
از نظر ویژگی های دارویی، لوونورژسترول یک پروژسترون های ضعیف است که دارای دوره نیمهعمر طولانی در بدن بوده و به راحتی در بافت های مختلف توزیع میشود. این دارو به خوبی جذب شده و به سرعت وارد جریان خون میشود. مقادیر بالایی از لوونورژسترول در بافت های هدف از جمله رحم، تخمدانها و سرویکس تجمع پیدا میکند.
همچنین لوونورژسترول دارای اثرات آنتیآندروژنی و آنتیگونادوتروپین است که موجب کاهش سنتز هورمونهای جنسی، تغییر در رشد اندامهای جنسی و فعالیت تخمدانها میشود. این ویژگی های منحصر به فرد باعث شده است تا لوونورژسترول به عنوان یک داروی پیشگیری از بارداری بسیار موثر شناخته شود.
موارد استفاده قرص لوونورژسترول
1-پیشگیری اضطراری از بارداری پس از رابطه جنسی بدون محافظت
2-درمان سندرم پیش از قاعدگی از طریق تنظیم سطح پروژسترون در بدن
3-درمان اختلالات قاعدگی مانند خونریزی نامنظم یا شدید قاعدگی
4-درمان پلی کیستیک اوواری که منجر به اختلالات قاعدگی میشود
مزایا و معایب استفاده از قرص لوونورژسترول
استفاده از قرص لوونورژسترول دارای مزایا و معایبی است که باید در نظر گرفته شوند. از مزایای آن میتوان به پیشگیری از بارداری با تأثیر بسیار بالا، سهولت مصرف و عوارض جانبی کمتر نسبت به سایر روشهای کنترل بارداری اشاره کرد. همچنین این قرص امکان استفاده اورژانسی را نیز فراهم میکند. با این حال، استفاده از آن ممکن است با برخی عوارض جانبی مانند تهوع، استفراغ، سردرد و تغییرات در الگوی قاعدگی همراه باشد. همچنین باید در موارد خاصی مانند بیماریهای کبدی، مصرف همزمان برخی داروها و سابقه ترومبوز احتیاط های لازم در نظر گرفته شود. همچنین در طول سال نیز تنها مجاز به استفاده 1 الی 2 مرتبه از قرص اورژانسی لوونورژسترول هستید.
عوارض جانبی قرص لوونورژسترول
- اختلال قاعدگی
- خونریزی بین قاعدگی یا خونریزی شدیدتر قاعدگی
- حساسیت سینه
- درد یا گرفتگی زیر شکم
- سردرد
- خستگی
- مشکلات اعصاب و روان
- مشکلات پوستی
دوزهای مصرف قرص لوونورژسترول
قرص لوونورژسترول به صورت خوراکی تجویز میشود و دوز مصرف آن به عوامل مختلفی از جمله سن، وزن، شرایط بالینی فرد و هدف درمانی بستگی دارد. به طور معمول، دوز توصیهشده برای بزرگسالان 0.75 میلیگرم است که میتواند بسته به نیاز افزایش یا کاهش یابد.
برای پیشگیری از بارداری، قرص لوونورژسترول را باید پیش از 72 ساعت پس از رابطه جنسی مشکوک یا دچار شکست روش پیشگیری از بارداری مصرف کرد. در این موارد، دوز توصیهشده 1.5 میلیگرم میباشد.
تداخلات دارویی قرص لوونورژسترول
قرص لوونورژسترول میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد و تأثیر درمانی آنها را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، بهطور همزمان مصرف کردن این دارو با سایر داروها نیاز به توجه و مراقبت خاص دارد. برخی از این تداخلات دارویی عبارتند از:
1-داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین، کاربامازپین و لاموتریژین که ممکن است از جذب لوونورژسترول جلوگیری کنند و اثربخشی آن را کاهش دهند.
2-داروهای ضدقارچ آزولی مانند ایتراکونازول و کتوکونازول که ممکن است جذب لوونورژسترول را افزایش داده و خطر عوارض جانبی را بالا ببرند.
3-برخی داروهای ضدویروس HIV مانند ریتوناویر که ممکن است متابولیسم لوونورژسترول را مختل کرده و باعث افزایش غلظت دارو در خون شوند.
4-ریفامپین که بهعنوان یک آنزیمالقاکننده قوی، ممکن است موجب کاهش اثربخشی لوونورژسترول شود.
همچنین، مصرف همزمان لوونورژسترول با داروهای ضدانعقاد خوراکی، داروهای ضددیابت و برخی داروهای ضدافسردگی نیاز به مراقبت و نظارت پزشکی دقیق دارد. بنابراین، قبل از مصرف هر دارویی بههمراه لوونورژسترول، حتما با پزشک مشورت شود.
منابع اطلاعاتی
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد قرص لوونورژسترول، منابع اطلاعاتی معتبر متعددی در دسترس هستند. وب سایت های رسمی سازمان بهداشت جهانی (WHO) و آژانس داروهای اروپا (EMA) اطلاعات مفصلی در خصوص ویژگی های دارویی، موارد مصرف، عوارض جانبی و توصیه های مصرف این دارو ارائه میکنند. همچنین مقالات علمی منتشر شده در مجلات معتبر پزشکی نیز منبع خوبی برای دریافت اطلاعات دقیق و به روز در این زمینه هستند.